Câu chuyện
THẠCH ĐEN ĐINH TUYÊN
Món quà từ nương cao Đông Khê, Cao Bằng
Nằm lọt giữa những mảng mây trắng xứ Cao Bằng, xã Đông Khê quê tôi có những ruộng nương xanh ngát lá thạch đen. Cứ đến độ sang thu, gió heo may se lạnh tràn về. Đây là lúc lá thạch đong đầy dưỡng chất, cây bắt đầu trổ hoa cũng là lúc bà con nông dân cầm liềm lên nương cắt thạch. Cây gặt xong được rải đều trên nương để phơi khô, dưới cái nắng nhè nhẹ, từ mầu xanh của lá được ngả sang mầu xám đen, khô cong và dậy lên cái mùi thơm thảo dược của cây sương sáo. Lúc ấy bà con bó chặt lại, gác lên giàn bếp để dành nấu ăn quanh năm suốt tháng mà chẳng lo mốc hỏng.
Nấu được nồi thạch đen nhìn tưởng dễ mà nhọc nhằn, người nghệ nhân phải trải qua những công đoạn khác nhau, mỗi công đoạn đều thể hiện sự khéo léo, tỉ mỉ từ đôi bàn tay người làm. Cây khô mang xuống phải rửa qua dăm bảy lượt nước suối cho thật sạch bụi đất bám ở kẽ lá. Xong xuôi mới xếp vào chiếc nồi gang to, bắc lên bếp củi đun đỏ lửa, ninh ri ri suốt nửa ngày cho đến khi thân lá đạt độ mềm, thôi ra hết thứ nước đen sánh, thơm lừng khắp cả gian bếp. Vớt bã ra rồi, chúng tôi dùng tấm vải mộc vắt thật kiệt, lọc đi lọc lại mấy lần cho nước cốt thật trong. Nước cốt ấy hòa cùng bột năng cho có độ dai giòn, thêm mấy muôi đường hoa mai ngọt dịu rồi bắc lên bếp quấy. Khâu này là cực nhất, người nấu phải đứng chôn chân bên bếp lửa nóng hầm hập, tay đảo nồi thạch miết không ngơi một phút, hễ lơ là một tí là bén chảo, khê ngay. Quấy đến khi thấy bột chín trong, dẻo quánh và bóng mượt như lụa thì mới nhanh tay múc ra khuôn chờ nguội.
Cách thưởng thức đúng điệu
• Ăn trực tiếp: Cứ dùng dao con xắt từng miếng vuông vức ra bát, thêm vài viên đá lạnh đập vụn là đủ mát lịm cả người trong những trưa hè oi ả.
• Ăn kèm giải nhiệt: Cắt hạt lựu dầm chung với sữa chua, thả vào cốc sữa đậu nành, sữa tươi, hay múc thêm vài thìa vào bát chè đỗ đen, ly trà sữa... Miếng thạch giòn sần sật quyện với vị béo, vị ngọt của sữa của chè, nhai vui miệng mà thanh mát vô cùng.
💡 Mẹo nhỏ mách bạn để thạch luôn giòn ngon:
• Nhiệt độ ngăn mát: Thạch mua về quý khách cho ngay vào ngăn mát tủ lạnh, chỉnh nhiệt độ từ 1°C đến 3°C.
• Nhớ mở nắp hộp: Khi để vào tủ lạnh, bạn nhớ hé mở nắp hộp ra. Làm như vậy hơi nước không bị đọng lại trên mặt, miếng thạch sẽ ráo nước, giữ nguyên được độ dai giòn sần sật từ đầu đến cuối mà không bị nhũn vữa.
"Thạch đen chẳng phải món gì sơn hào hải vị cao sang, mà là tất cả tấm lòng mộc mạc, là giọt mồ hôi vất vả trên nương cao của bà con nông dân Đông Khê chúng tôi chắt chiu gửi đến mọi người. Cảm ơn bạn đã lựa chọn thạch đen Đinh Tuyên để cùng thưởng thức một thức quà chân quê, đậm đà vị núi rừng Cao Bằng."
